Historia

Tereny na południu należały do plemiona Gotów i Germanów, a północne i środkowe do Normanów. Wikingowie działali łupieżczo w Europie w IX i X wieku. Tworzenie się państwa Szwedzkiego nastąpiło na przełomie X i XI wieku.

Początkowo powstały dwa oddzielne królestwa Gotów i Szwedów, które walczyły ze sobą o przewagę w Skandynawii. W 1008 roku chrzest Króla Olafa Skatkonunga rozpoczął okres chrystianizacji Szwecji. Przez lata podział na królestwa Gotów i Szwedów wzrastał, aż do objęcia panowania nad tymi królestwami Swerkera I Starszego, który ogłosił się królem Gotów, a w 1130 został Królem Szwecji. Dzięki wsparciu kościoła, a także małżeństwom z norweską Ulfhridą, następnie z Ryksą Piastówną zdobył on duże poparcie w państwie. Pokonał Mangusa Silnego i zdobył zachodnie tereny Gotów, scalając w ten sposób kraj.
Zdobywając Uppsalę – stolicę pogaństwa, przenosząc tam biskupstwo z Sigtuny, ostatecznie wypiera je ze Szwecji.

W XIII wieku Szwecja opanowuje Finlandię, a od 20 lipca 1397 roku pod inicjatywą duńskiej królowej Małgorzaty I powstała tzw. Unia Kalmarska skupiająca wszystkie kraje skandynawskie, gdzie przewodnictwo miała Dania. Kraje te prowadziły wspólną politykę wojenną i były pod władaniem jednego władcy – pierwszym z nich został Eryk Pomorski. Duńczycy skupili się jednak na prowadzeniu jedynie im korzystnych interesów m.in. wojny z Niemcami, co spowodowało żądania Szwedów do powołania własnego rządu. Szwedzi i Norwegowie na króla wybrali Karola VII w roku 1448, a Duńczycy – Christiana I.

Christian II zwany Krwawym zdołał objąć rządy w Szwecji i dokonał rzezi sztokholmskiej, zabijając swych przeciwników. Ostatecznie Unia Kalmarska rozpadła się 6 czerwca 1523 roku po wyborze Gustawa Wazy na króla. Za jego panowania powstał luterański kościół narodowy (na którego czele stał król). Gustaw powołał sejm, radę królewską, a także ustanowił monarchię dziedziczną. Następcą był Eryk XIV, który napotkał opór Jana III w swej polityce wojennej. Zasłużył się podczas pierwszej wojny północnej, kiedy przez całe 7 lat trwania walk skutecznie odpierał duńskie próby podbicia ziem szwedzkich. Jego następcą był Jan III Waza – zakończył wojnę północną pokojem w Szczecinie w 1570 roku, w 1587 zgodził się na elekcję syna Zygmunta na tron Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Zygmunt Waza od 1592 roku był władcą unii polsko-szwedzkiej. Nowy król, katolik, nie odpowiadał elitom szwedzkim. Ostatecznie król zagwarantował prawa dla luteranizmu, dzięki czemu w 1594 roku został koronowany w Uppsali. Protestanccy przeciwnicy króla trzech koron doprowadzili do buntu. Zygmunt podczas interwencji w Szwecji poniósł porażkę w bitwie pod Linköping w 1598, po czym został zdetronizowany.

W latach 30. XVII wieku Szwecja brała udział w wojnie trzydziestoletniej. Początkowo, po zawarciu sojuszu z Francją z inicjatywy kardynała Richelieu, Król Gustaw II Adolf walczył z niemieckimi krajami katolickimi w obronie protestantów i przeciwko rosnącej sile Habsburgów w Europie. Początkowo niemieccy protestanci walczyli z najeźdźcą, lecz po spaleniu Magdeburga przez wojska cesarskie, książęta i miasta protestanckie opowiedziały się po stronie Szwedów. Przez pierwsze lata wojny Szwedzi zdobywali kolejne tereny rzeszy. Ostatecznie przegrana bitwa pod Nördlingen doprowadziła do podpisania 30 maja 1635 roku pokoju w Pradze.

Kolejnym etapem starcia Szwedów z Habsburgami była kampania skierowana również w stronę władców hiszpańskich. Do wojsk szwedzkich dołączyła armia francuska. W latach 1641-1643 wojska sprzymierzone spustoszyły Śląsk, Morawy i Czechy.
W 1645 roku Szwedzi wkraczają do Bawarii, zmuszając cesarza Maksymiliana I do podpisania pokoju w Ulm w roku 1647, następny rok przynosi wojskom szwedzko-francuskim kolejne zwycięstwa tym razem nad Hiszpanami w Niderlandach. Niepowodzenia cesarza doprowadzają do zakończenia wojny trzydziestoletniej w 1648 roku pokojem westfalskim.

Po wojnie 30-letniej Szwecja zyskała silną pozycję w Europie. Bezczynne wojska na południowym wybrzeżu Bałtyku i puste kasy królewskie spowodowały zainteresowanie Szwedów osłabioną Rzeczpospolitą. Hieronim Radziejowski udał się do Karola X Gustawa i namówił go do napaści na Polskę. Osłabione północne województwa oddawały się pod władanie Szwedów prawie bez walk. Otoczone pospolite ruszenie skapitulowało pod Ujściem 25 lipca 1655 roku. Szwedzi zdobywali kolejne tereny polskie. Los obrócił się przeciwko Szwedom. Polakom udało się w końcu zorganizować i odbijali kolejne miasta. Pokój z Polską zawarty został 3. maja 1660 roku w Oliwie.